Bedenimizle Kurduğumuz İlişki Hayatımızı Nasıl Etkiliyor?
Her birimizin sahip olduğu ve dünyada geçirdiğimiz sürenin tamamında bize eşlik eden tek şey, bedenimiz. Dünyadaki varoluşumuzun temel şartı, aynı zamanda diğerleriyle ilişki kurabilmemizi sağlayan şey. Yaşamımız açısından bunca önemi olan bedenimizle ilişkimizi ne kadar gözetiyoruz?
Her birimiz bir bedene sahip olduğumuz gibi beden imajına da sahibiz. Beden imajımız, bedenimiz hakkında ne hissettiğimiz ve düşündüğümüzle ilgilidir. Bedenimizin görünüşü, boyutu, işlevi hakkında nasıl düşüncelere sahip olduğumuz, onunla kurduğumuz ilişkiyi etkilemektedir. Zamanla dikkatimizin görünümün belirli yönlerine odaklanacak şekilde daralması ise bedenimizle ilgili algımızın bozulmasına yol açmaktadır.
Yalnızca bedenimizin değiştirmek istediğimiz bölgelerine/özelliklerine odaklandığımız ve bedenimizi memnun olmadığımız özelliklerinden ibaret olarak değerlendirdiğimizle kaçınılmaz olarak bedenimizle mücadeleye giriyoruz. Bu mücadele bedenle ilgili acı veren düşünce ve duygulardan kurtulma çabasını içeriyor ve bazı sonuçları oluyor.
Dikkatimizin daraldığını nasıl anlarız?
Bir dakika durup bedeninizi hayal edin. Dikkatiniz ilk bedeninizin hangi bölgesine kaydı? İlk aklınıza gelen ne oldu, hangi duyguları hissettiniz? Bedeninizin herhangi bir bölgesine odaklandığınızda ilk fark ettiğiniz ne oluyor? Örneğin kollarınızı düşündüğünüzde “kollarım çok sarkık” düşüncesi veya tiksinti hissi mi size eşlik ediyor? Dikkatinizi kaplayan bu düşünce ve duygular mı oluyor, yoksa kollarınızın nasıl göründüğü ve işleviyle ilgili daha geniş bir bakışa mı sahipsiniz. Örneğin sevdiğiniz birine sarılabilmek gibi kollarınız sayesinde yapabildiğiniz bir şeyi de fark ediyor musunuz? Kısacası bedeninizin her rolünü ve işlevini hesaba kattığınız bütüncül bir bakışınız var mı?
Bedenimize bakışımız rahatsız edici düşünce ve duygularımız tarafından domine edilmesi dikkatimizin daralmış olduğunu gösterir. Dikkatimiz bu şekilde bedenimizin memnun olmadığımız, yeterince iyi olmadığına inandığımız veya değiştirmek istediğimiz özelliklerine takılı kaldığında ise beden imajımızla mücadelemiz başlıyor.
Beden imajıyla mücadelenin maaliyeti nedir?
“Kollarım çok sarkık”, “yağ tulumu gibiyim”, “basenlerim çok geniş” gibi düşüncelerimize veya bedenimizden tiksinti gibi duygularımıza takıldığımızda bu rahatsız edici deneyimden kurtulmak isteriz. Bedenimizi gizlemek için bol kıyafetler giymek, aynadaki görüntümüzden kaçınmak, aşırı egzersiz yapmak, bedeni tekrarlı şekilde kontrol etme, yeme ile ilgili aşırı uğraşlar, bedenini başkalarının bedeniyle aşırı kıyaslama gibi davranışlar mücadelenin bir yansıması olarak açığa çıkabiliyor.
Bu davranışlar zamanla gündelik hayatımızın akışını etkileyen unsurlar haline gelerek istediğimiz gibi bir hayat yaşamamızı zorlaştırabiliyor. Tekrarlayan diyet girişimleri ve duygusal yeme gibi yeme davranışında belirgin bozulmalara yol açabildiği gibi, sosyal etkinliklere katılmada azalma ve öz güven eksikliği gibi hayatın birçok alanında olumsuz etkiler gösterebiliyor.
Bedenimize karşı dikkatimizi nasıl genişletiriz?
Vücudunuzun değiştirmek istediğiniz bir bölgesini hayal edin. Hayal ettiğiniz sırada, size eşlik eden zorlayıcı bir duygu var mı? O duyguyu fark edin. Zorlayıcı bir düşünce var mı? O düşünceleri fark edin. Fark ettiğiniz duygu ve düşünceleri not alın.
Ardından beden bölgenize merakla bakmayı deneyin. İşlevine ve hayatınızdaki rolüne dikkat verin. Vücudunuzda nasıl bir rolü var? Size nasıl destek veriyor? Diğer insanlarla iletişiminizde nasıl bir rolü var?
Bedeninizde değiştirmek istediğiniz her bölge için tekrar edin. Ardından bedeninizin bütününü hayal edin. Her bir beden bölgenizin tüm bedeninizle bütün olarak görün. Size her an eşlik eden bedeninizi fark edin. Ona şükranınızı sunun.
Egzersizi yaparken bedeninizi nasıl deneyimlediğinizle ilgili dikkatinizi çeken neler oldu? Not alın.
Yazdığınız şeylere bakın. Bunlardan bazılarının, sahip olduğunuzu hiç fark etmediğiniz yeni düşünceler veya duygular gibi göründüğünü fark edebilirsiniz. Diğerleri, sizinle bedeniniz arasında işler zorlaştığında ortaya çıkan eski ve tanıdık düşünce ve duygular olabilir.
Mücadeleyi fark etmek
Beden imajınız ile mücadelenizin hangi zamanlarda ortaya çıkıp yaşamınızı ele geçirmesi muhtemeldir?
Son zamanlarda beden imajınızla mücadeleye girdiğiniz bir anı düşünün. Mücadeleniz başlamadan hemen önce neler oluyordu? Etrafınızda kimse var mıydı, mücadeleye başlamadan önce fark ettiğiniz duygu ve düşünceleriniz nelerdi? Hangileri sizi mücadeleye davet ediyordu?
Mücadeleniz gerçekleştiğinde ne tür şeyler yaparsınız? Beden imajınızı uzak tutmak için ne gibi farklı yollar buldunuz? Zihninizin söylediklerini duymamak için veya onlardan kurtulmak için ne yapmıştınız?
O anda yaptıklarınız nasıl işe yaradı? Mücadele yönteminizin sonucu ne oldu? Uzun vadede bedeninizle kurmak istediğiniz ilişkiye yardımı oldu mu?
Farklı olarak ne yapıyor olsaydınız istediğiniz hayata uygun davranmış olurdunuz? Uzun vadedeki sonuçları ne olurdu?
Yazan: Dr.Klinik Psikolog Emine Serra NEBATİ